विवाहका लागि नेपाली कुण्डली मिलान
धेरैजसो नेपाली परिवारमा विवाह पक्का गर्नुअघि दुई कुण्डली मिलाइन्छ। कहिले यो औपचारिकता मात्र हुन्छ, कहिले यसैले सबै कुरा निर्णय गर्छ। जे भए पनि, मिलानले वास्तवमा के नाप्छ, गुण अंकले के भन्न सक्छ र के सक्दैन, र कुन दोषलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ भन्ने बुझ्नु राम्रो हुन्छ।
यो मार्गदर्शनले नेपालमा चलेको परम्परागत पाराशरी पद्धति र लाहिरी अयनांश अनुसार कुण्डली मिलान बुझाउँछ। यो २००७/०८ देखि कुण्डली हेर्दै आउनुभएका र २०१६ देखि अष्ट्रेलियाबाट परामर्श दिँदै आउनुभएका ज्योतिष प्रकाश बशिष्ठले लेख्नुभएको हो।
कुण्डली मिलान भनेको के हो?
कुण्डली मिलानमा दुई जनाको जन्म कुण्डली तुलना गरेर उनीहरूको स्वभाव, स्वास्थ्य, पारिवारिक जीवन र समय कत्तिको मिल्छ भनेर हेरिन्छ। सबैभन्दा चिनिएको भाग अष्टकूट गुण मिलान हो — मुख्यतया दुवैको चन्द्र राशि र नक्षत्रमा आधारित ३६ अंकको प्रणाली। पूर्ण मिलान यसभन्दा अगाडि जान्छ: दुवै कुण्डली समग्र रूपमा पढिन्छ, सप्तम भाव र सप्तमेश, शुक्र, मंगल र बृहस्पति हेरिन्छ, मंगल दोष जाँचिन्छ, र दुवैजना प्रवेश गर्न लागेको दशा तुलना गरिन्छ।
गुण मिलानलाई पहिलो जाँच र कुण्डली अध्ययनलाई वास्तविक परीक्षा सम्झनुहोस्। अंक मात्र दिने ज्योतिषीले आधा काम मात्र गरेको हुन्छ।
अष्टकूट गुण मिलान: ८ कूट र तिनको अर्थ
अष्टकूट भनेको “आठ कूट” हो। हरेक कूटको अंक अघिल्लोभन्दा एक बढी हुन्छ, त्यसैले पछिल्ला कूटको ३६ को जम्मामा बढी भार हुन्छ।
- वर्ण (१ अंक): चन्द्र राशिको वर्गबाट हेरिने भित्री स्वभाव र कर्तव्यबोध।
- वश्य (२ अंक): स्वाभाविक आकर्षण र एकअर्कालाई कत्तिको सजिलै प्रभाव पार्छन् र मिलाउँछन्।
- तारा (३ अंक): एकको जन्म नक्षत्रबाट अर्कोसम्म गनिन्छ; दुवैको सुस्वास्थ्य र सम्बन्ध कत्तिको शुभ छ भनेर हेरिन्छ।
- योनि (४ अंक): हरेक नक्षत्रको एउटा पशु प्रतीक हुन्छ; यसले स्वाभाविक र शारीरिक मेल हेर्छ।
- ग्रह मैत्री (५ अंक): दुवै चन्द्र राशिका स्वामी ग्रह मित्र हुन् कि होइनन्; मनको तालमेल र दैनिक बुझाइ हेरिन्छ।
- गण (६ अंक): देव, मनुष्य र राक्षस गणमा बाँडिएको स्वभाव; झगडा र दबाब कसरी सम्हाल्छन् भनेर हेरिन्छ।
- भकूट (७ अंक): दुई चन्द्र राशिबीचको दूरी; पारिवारिक सुख, साझा समृद्धि र भावनात्मक सहजता हेरिन्छ।
- नाडी (८ अंक): जन्म नक्षत्रका तीन नाडी (आदि, मध्य, अन्त्य); परम्परागत रूपमा स्वास्थ्य, शारीरिक प्रकृति र सन्तानका लागि हेरिन्छ।
विवाहका लागि ३६ मा १८ गुण पुग्छ?
चलनअनुसार १८ वा बढी गुणलाई स्वीकार्य, २४ देखि ३२ लाई राम्रो, र ३२ भन्दा माथिलाई धेरै राम्रो मानिन्छ। तर अंक मात्रले पूरा कुरा भन्दैन। नाडी दोष नकाटिएको २८ अंक, साना कूटमा मात्र अंक घटेको २० अंकभन्दा बढी चिन्ताको विषय हुन सक्छ। अनि गुण मिलानमा धेरै अंक आए पनि दुवैको आफ्नै सप्तम भाव निकै पीडित हुन सक्छ।
गुण मिलानले दुई चन्द्रमा मात्र तुलना गर्छ। यसले लग्न, भावहरू, शुक्र वा बृहस्पतिको बल, वा दशा हेर्दैन। त्यसैले ध्यान दिने ज्योतिषीले पहिले हरेक कुण्डली छुट्टाछुट्टै पढ्छन्, त्यसपछि तुलना गर्छन्, अनि मात्र अंक हेर्छन्।
कुण्डली मिलानमा मंगल दोष, र यो कहिले काटिन्छ
मंगल दोष (मांगलिक वा कुज दोष पनि भनिन्छ) कुण्डलीको पहिलो, चौथो, सातौँ, आठौँ वा बाह्रौँ भावमा मंगल हुँदा लाग्छ। कतिपय परम्पराले दोस्रो भाव पनि थप्छन्, र सामान्यतया लग्नसँगै चन्द्र र शुक्रबाट पनि हेरिन्छ। त्यहाँ बसेको मंगललाई वैवाहिक जीवनमा तीव्रता र घर्षणका रूपमा पढिन्छ।
धेरै मानिसको मंगल यीमध्ये कुनै भावमा हुन्छ, त्यसैले दोष काटिने नियम दोष जत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्। परम्परागत रूपमा दोष काटिने अवस्था यस्ता छन्:
- दुवैजनामा उस्तै बलको मंगल दोष छ।
- मंगल आफ्नै राशि (मेष वा वृश्चिक) मा वा मकरमा उच्च छ।
- बृहस्पतिले मंगललाई दृष्टि दिन्छ वा सँगै बस्छ, वा सम्बन्धित भावलाई बलियो साथ दिन्छ।
- शास्त्रमा उल्लेखित विशेष राशि र भावका मेल, जुन परम्पराअनुसार फरक हुन्छन्।
- धेरै परिवार २८ वर्षपछि दोष कम हुन्छ भन्ने मान्छन्; यो जान्न लायक मान्यता हो, नियम होइन।
नाडी दोष र भकूट दोष बुझौँ
दुवैको नाडी एउटै हुँदा नाडी दोष लाग्छ, र ८ मा ० अंक आउँछ। नाडीको अंक सबैभन्दा बढी भएकाले परिवारले सबैभन्दा धेरै सोध्ने दोष यही हो। शास्त्रमा केही अपवाद छन्, जस्तै दुवैको चन्द्र राशि एउटै तर नक्षत्र फरक, वा नक्षत्र एउटै तर चरण फरक — र कुन अपवादलाई कति महत्त्व दिने भन्नेमा ज्योतिषीबीच मत फरक छ। यसलाई एक्लै होइन, दुवै कुण्डलीको पञ्चम भाव र बृहस्पतिसँगै पढ्नुपर्छ।
दुई चन्द्र राशि एकअर्काबाट २/१२, ५/९ वा ६/८ मा पर्दा भकूट दोष लाग्छ, र ७ मा ० अंक आउँछ। ६/८ (षडाष्टक) लाई सबैभन्दा गम्भीर मानिन्छ। दुवै राशिको स्वामी एउटै हुँदा वा स्वामी ग्रह मित्र हुँदा परम्परागत रूपमा यो दोष काटिन्छ, र ग्रह मैत्री बलियो हुँदा प्रायः यो नरम हुन्छ।
नामबाट मिलान र जन्म विवरणबाट मिलान
नेपालमा प्रायः जन्म नक्षत्रको पहिलो अक्षरबाट नाम राखिन्छ, त्यसैले नामले नक्षत्र र चन्द्र राशिको काम गर्न सक्छ। नामबाट मिलान गर्दा त्यही अक्षरबाट दुवै अनुमान गरिन्छ। अरू केही थाहा नभए यो उचित विकल्प हो, तर आजकल धेरैको नाम यसरी राखिएको हुँदैन, र एउटै अक्षर दुई फरक राशिमा पर्न सक्छ।
जन्म विवरण (मिति, समय र स्थान) बाट गरिएको मिलान सधैँ बढी भरपर्दो हुन्छ। जन्म मिति थाहा छ भने त्यही प्रयोग गर्नुहोस्; परिवारको अभिलेखमा विक्रम संवत्को मिति मात्र छ भने पहिले मिति रूपान्तरणबाट बदल्नुहोस्।
जन्म समयबिना कुण्डली मिलान: के हेर्न सकिन्छ, के सकिँदैन
धेरै मानिसको, विशेषगरी एक-दुई पुस्ताअघि नेपालमा जन्मनेहरूको, जन्म समय लेखिएको हुँदैन। मिलान अझै सम्भव छ, तर सीमाहरू इमानदारीसाथ बुझ्नुपर्छ।
सामान्यतया हेर्न सकिने कुरा: चन्द्रमा लगभग दिनको एक नक्षत्र हिँड्छ, त्यसैले जन्म मिति र स्थानले प्रायः चन्द्र राशि र धेरैजसो नक्षत्र पनि तय गर्छ। गुण मिलान, नाडी र भकूट, र चन्द्रबाट हेरिने मंगल दोषका लागि यति पुग्छ। त्यस दिन चन्द्रमाले नक्षत्र वा राशि फेरेको भए दुवै सम्भावना निकालेर तुलना गरिन्छ।
भरपर्दो रूपमा हेर्न नसकिने कुरा: लग्न र त्यसकारण भावहरू, सप्तम भाव र सप्तमेश, लग्नबाट हेरिने मंगल दोष, नवांश कुण्डली, र दशाको ठ्याक्कै सुरु मिति। मिलानलाई सूक्ष्म बनाउने भाग यिनै हुन्, त्यसैले समयबिनाको अध्ययन चन्द्र, शुक्र, बृहस्पति र ग्रहका राशिमा भर पर्छ, र कहाँ अनिश्चित छ भनेर स्पष्ट भन्छ। कहिलेकाहीँ जीवनका घटनाबाट जन्म समय नजिक्याउन सकिन्छ, तर त्यो अनुमान हो, अभिलेख होइन।
परिवार फरक देशमा हुँदा कुण्डली मिलान
अहिले एउटा परिवार काठमाडौँमा, बेहुला सिड्नीमा र बेहुली लन्डन वा न्यूयोर्कमा हुनु सामान्य भइसक्यो। मिलान आफैँमा फरक हुँदैन: हरेक कुण्डली अहिले बसेको ठाउँ होइन, जन्मेको ठाउँ र त्यहाँको स्थानीय समयअनुसार बनाइन्छ। फरक व्यावहारिक पक्षमा पर्छ। परिवारहरू प्रायः तीन फरक समय क्षेत्रबाट एउटै कलमा जोडिन चाहन्छन्, आमाबुबाका लागि नेपालीमा र जोडीका लागि अंग्रेजीमा बुझाइदिने गरी। भिडियो परामर्शले दुवै मिलाउँछ।
सिड्नीमा नेपाली ज्योतिष →लन्डनमा नेपाली ज्योतिष →न्यूयोर्कमा नेपाली ज्योतिष →
निःशुल्क कुण्डली मिलान प्रयोग गर्नुहोस्, अनि छलफल गर्नुहोस्
Antaryami को मिलान उपकरणले दुवैको जन्म विवरणबाट अष्टकूट गुण मिलान, नाडी, भकूट र मंगल दोष निःशुल्क निकाल्छ। सुरु गर्न यो राम्रो ठाउँ हो। अंक सीमामा छ, कुनै दोष देखियो, वा परिवारले निर्णयअघि राम्रोसँग हेराउन चाहनुहुन्छ भने ज्योतिष प्रकाश बशिष्ठसँग परामर्श बुक गर्नुहोस्: कलअघि नै दुवै कुण्डली तयार गरी तपाईंसँगै पढिन्छ।
निःशुल्क कुण्डली मिलान →आफ्नो कुण्डली बनाउनुहोस् →परामर्श बुक गर्नुहोस् →विवाहको साइत छान्ने →
मानिसहरूले सोध्ने प्रश्न
विवाहका लागि कति गुण मिल्नुपर्छ?
चलनअनुसार ३६ मा कम्तीमा १८, र जति बढी उति राम्रो। तर अंक पहिलो जाँच मात्र हो। नाडी र भकूट दोष, मंगल दोष र दुवैको आफ्नै सप्तम भाव जम्मा अंक जत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्।
मांगलिक र गैर-मांगलिकबीच विवाह हुन सक्छ?
प्रायः हुन सक्छ। धेरै मंगल दोष मंगलको राशि, बृहस्पतिको दृष्टि वा अरू कारणले काटिन्छन्, र अर्को व्यक्तिको कुण्डलीले सन्तुलन मिलाउन सक्छ। यसका लागि हो/होइन नियम होइन, दुवै कुण्डली सँगै पढ्नुपर्छ।
नाडी दोष भए विवाह गर्नै हुँदैन?
होइन। यसका मान्य अपवाद छन्, र दुवै कुण्डलीका अरू पक्षसँगै तौलनुपर्छ। यो ध्यान दिएर हेर्ने कारण हो, आफैँमा फैसला होइन।
जन्म समयबिना कुण्डली मिलान गर्न सकिन्छ?
सकिन्छ। मिति र स्थानले चन्द्रमा तय गर्ने भएकाले गुण मिलान र चन्द्रमा आधारित दोष प्रायः हेर्न सकिन्छ। तर समयबिना लग्न, भाव र दशाको ठ्याक्कै मिति भरपर्दो रूपमा हेर्न सकिँदैन।
नामबाट मिलान सही हुन्छ?
नेपाली परम्पराअनुसार जन्म नक्षत्रको अक्षरबाट नाम राखिएको छ भने मात्र। नत्र यो मोटामोटी अनुमान हो। जन्म विवरण सधैँ राम्रो हुन्छ।
हामी फरक देशमा छौँ। पूरै परिवार परामर्शमा जोडिन मिल्छ?
मिल्छ। परामर्श फोन वा भिडियोमा, नेपाली वा अंग्रेजीमा हुन्छ, त्यसैले नेपालमा रहेका आमाबुबा र विदेशमा रहेको जोडी एउटै कलमा जोडिन सक्नुहुन्छ।