हिन्दु ज्योतिषको जन्म कुण्डली: आफ्नो कुण्डली कसरी पढ्ने

हिन्दु ज्योतिषको जन्म कुण्डली भनेको के हो?

कुण्डलीले नौ ग्रह बाह्र राशि र जीवनका बाह्र भावमा कहाँ थिए भनेर देखाउँछ। ज्योतिषीले यसलाई तपाईंको स्वभाव, बल, र जीवनका फरक अध्याय कहिले खुल्ने र बन्द हुने सम्भावना छ भनेर बुझ्न पढ्छन्।

निःशुल्क कुण्डली बनाउनुहोस् →

वैदिक जन्म कुण्डली कसरी बनाइन्छ

वैदिक जन्म कुण्डलीका लागि तीन कुरा चाहिन्छ: जन्म मिति, जन्म समय र जन्मेको ठाउँ। यिनैबाट तीन शास्त्रीय आधार लिएर कुण्डली बनाइन्छ।

• निरयन राशिचक्र। ज्योतिषले राशिलाई ऋतुसँग होइन, स्थिर ताराहरूसँग नाप्छ। त्यसैले तपाईंको वैदिक राशि पश्चिमी राशिफलमा चिनेको सूर्य राशिभन्दा प्रायः एक राशि पछाडि पर्छ।
• लाहिरी अयनांश। दुई राशिचक्रबीचको फरक बिस्तारै बढ्दै जान्छ, र अहिले २४ अंशभन्दा अलि बढी छ। लाहिरी (चित्रापक्ष) नेपाल र भारतमा चलेको मानक हो, र अन्तर्यामीले यही प्रयोग गर्छ।
• दृक् गणित। ग्रहको स्थिति पुराना अनुमानित तालिकाबाट होइन, तपाईंको ठ्याक्कै स्थान र समय क्षेत्रका लागि आधुनिक खगोलीय गणनाबाट निकालिन्छ।

जन्म समय किन महत्त्वपूर्ण छ

ग्रहहरू बिस्तारै हिँड्छन्, त्यसैले जन्म समय अलिकति फरक पर्दा तिनको स्थान खासै बदलिँदैन। लग्न फरक हो। यो लगभग दुई घण्टामा एउटा पूरा राशि पार गर्छ, र कुन ग्रह कुन भावमा पर्छ भन्ने यसैले तय गर्छ।

जन्म समय मोटामोटी मात्र थाहा छ भने सकेसम्म नजिकको अनुमान दिनुहोस्। चन्द्र राशि र ग्रहहरू अझै सही हुन्छन्, र ज्योतिषीले जीवनका घटनासँग कुण्डली मिलाएर समय नजिक्याउन सहयोग गर्न सक्छन्। जन्म मिति विक्रम संवत्मा लेखिएको छ भने पहिले रूपान्तरण गर्नुहोस्।

वि.सं. देखि ई.सं. मिति रूपान्तरण →

कुण्डलीका पाँच आधार

हरेक हिन्दु जन्म कुण्डली उही पाँच भागबाट बनेको हुन्छ। यिनलाई चिनेपछि जुनसुकै कुण्डली बुझिन थाल्छ।

• लग्न: जन्मको बेला पूर्वी क्षितिजमा उदाउँदै गरेको राशि। यो पहिलो भाव र पूरा कुण्डलीको सुरुवात बिन्दु हो: तपाईंको शरीर, स्वभाव र जीवनलाई हेर्ने दृष्टि।
• १२ भाव: हरेक भावले जीवनको एउटा पक्ष हेर्छ। ग्रह बसेको भावले त्यसको ऊर्जा कहाँ देखिन्छ भनेर बताउँछ।
• ९ ग्रह: सूर्य, चन्द्र, मंगल, बुध, बृहस्पति (गुरु), शुक्र, शनि, र दुई छाया ग्रह राहु र केतु।
• १२ राशि: मेषदेखि मीनसम्म। ग्रह बसेको राशिले त्यसको व्यवहारमा रङ भर्छ, र हरेक राशिको एउटा स्वामी ग्रह हुन्छ।
• २७ नक्षत्र: आकाशका सूक्ष्म भाग, हरेक १३°२०′ को। जन्मको बेला चन्द्रमा बसेको जन्म नक्षत्रले दशाको क्रम तय गर्छ र कुण्डली मिलानमा प्रयोग हुन्छ।

हरेक भावले के हेर्छ

बाह्र भावमध्ये हरेकले जीवनका आफ्नै पक्ष हेर्छ। ज्योतिषीले हेर्ने मुख्य कुरा यी हुन्।

• पहिलो: आफू, शरीर, व्यक्तित्व, जीवनको समग्र दिशा।
• दोस्रो: परिवार, बचत, वाणी, भोजन।
• तेस्रो: दाजुभाइ-दिदीबहिनी, साहस, प्रयास, छोटो यात्रा, सञ्चार।
• चौथो: आमा, घर, जग्गा-सम्पत्ति, सवारी, मनको शान्ति।
• पाँचौँ: सन्तान, बुद्धि, पढाइ, सिर्जनशीलता, पूर्वपुण्य।
• छैटौँ: रोग, ऋण, शत्रु, दैनिक काम र सेवा।
• सातौँ: विवाह, जीवनसाथी, साझेदारी, व्यापारिक कारोबार।
• आठौँ: आयु, अचानक परिवर्तन, लुकेका कुरा, पैतृक सम्पत्ति।
• नवौँ: बुबा, गुरु, धर्म, भाग्य, उच्च शिक्षा, लामो यात्रा।
• दसौँ: करियर, पद, प्रतिष्ठा, संसारमा गर्ने कर्म।
• एघारौँ: आम्दानी, लाभ, साथी, इच्छापूर्ति।
• बाह्रौँ: खर्च, हानि, विदेश, निद्रा, मोक्ष।

धेरैजसो नेपाली कुण्डलीमा प्रयोग हुने उत्तर भारतीय शैली पढ्ने

उत्तर भारतीय शैलीको कुण्डलीमा, जुन धेरैजसो नेपाली कुण्डलीमा प्रयोग हुन्छ, भावहरू स्थिर रहन्छन् र राशि घुम्छन्। पहिलो भाव सधैँ माथि बीचको हीरा आकारको कोठा हो, र कोठाभित्रका अंक भावका होइन, राशिका अंक हुन्। पहिलो पटक पढ्नेहरू प्रायः यहीँ अलमलिन्छन्।

आफ्नो कुण्डली चरणबद्ध रूपमा कसरी पढ्ने

ज्योतिषीले कुण्डलीलाई जथाभावी क्रममा ग्रह-ग्रह गरेर पढ्दैनन्। उनीहरू समग्रबाट सूक्ष्मतर्फ जान्छन्। आफ्नो कुण्डलीमा पनि यही क्रम अपनाउन सक्नुहुन्छ।

• लग्न र लग्नेश पत्ता लगाउनुहोस्। आफ्नो लग्न राशि र त्यसको स्वामी ग्रह टिप्नुहोस्। लग्नेश कहाँ बसेको छ र कति बलियो छ भन्ने कुराले जीवनको दिशाबारे धेरै बताउँछ।
• चन्द्र राशि र नक्षत्र पत्ता लगाउनुहोस्। ज्योतिषमा चन्द्रमा मन हो। दैनिक राशिफलमा प्रयोग हुने राशि यही हो, र प्रायः सूर्य राशिभन्दा बढी कुरा बताउँछ।
• हरेक ग्रहलाई भावमा राख्नुहोस्। नौ ग्रह एक-एक गरी हेरेर कुन भावमा छन् टिप्नुहोस्। दसौँमा बसेको ग्रहले करियरमा, सातौँमा बसेकोले विवाहमा रङ भर्छ।
• हरेक ग्रहको बल जाँच्नुहोस्। आफ्नै राशि वा उच्च राशिमा ग्रह बलियो, नीच राशिमा कमजोर हुन्छ। अस्त (सूर्यको धेरै नजिक) र वक्री ग्रहलाई थप ध्यान दिएर पढिन्छ।
• भावेश हेर्नुहोस्। हरेक भावको स्वामी त्यहाँ परेको राशिको स्वामी हो। सप्तमेश कहाँ गएको छ भन्ने कुराले सप्तम भावजत्तिकै विवाहबारे बताउँछ।
• मुख्य योग र दोष टिप्नुहोस्। यी विशेष मेल हुन्, जस्तै गजकेसरी योग (चन्द्र र बृहस्पति एकअर्काको केन्द्रमा) वा मंगल दोष (केही भावमा मंगल)। यी झुकाव हुन्, फैसला होइनन्।
• नवांश (D9) हेर्नुहोस्। यो वर्ग कुण्डलीले मुख्य कुण्डलीलाई सूक्ष्म बनाउँछ, विशेषगरी विवाह र हरेक ग्रहको वास्तविक बलका लागि।
• चलिरहेको दशाबाट सबै पढ्नुहोस्। कुण्डलीले के योग छ भनेर देखाउँछ। दशाले त्यो कहिले फल्ने सम्भावना छ भनेर देखाउँछ।

आफ्नो कुण्डली खोलेर सँगै पढ्नुहोस् →अन्तर्यामी समुदायमा आफ्नो कुण्डलीबारे सोध्नुहोस् ↗

एउटै ग्रहस्थितिले जीवन तय गर्दैन

ज्योतिषले पूरा कुण्डलीलाई सँगै तौलन्छ, र एउटै ग्रहले दुई कुण्डलीमा निकै फरक काम गर्न सक्छ। एउटा परिवारलाई चिन्तित बनाउने सप्तम भावको शनि अर्को कुण्डलीमा बलियो बृहस्पति वा राम्रो ठाउँमा बसेको सप्तमेशले सन्तुलित हुन सक्छ। त्यसैले इन्टरनेटमा आफ्नो ग्रहस्थितिबारे एउटा वाक्य मात्र पढ्दा मानिस अकारण डराउने गर्छन्।

दशा: कुण्डलीमा समय

दशा प्रणालीले नै हिन्दु जन्म कुण्डलीलाई स्वभाव मात्र होइन, समय हेर्ने साधन बनाउँछ। सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने विंशोत्तरी दशा हो: १२० वर्षको चक्र, नौ ग्रहका महादशामा बाँडिएको। जीवनको पहिलो महादशा जन्मको बेला चन्द्रमा बसेको नक्षत्रले तय गर्छ। त्यसपछि दशा यो निश्चित क्रममा आउँछन्:

हरेक महादशा अन्तर्दशामा बाँडिएको हुन्छ, त्यसैले तपाईं सधैँ एक जोडी चलाइरहनुभएको हुन्छ, जस्तै शनि–बुध। कुण्डलीमा त्यो ग्रहको भाव, राशि र बलले त्यो समयमा के आउँछ भनेर तय गर्छ। शनिको महादशा कसैका लागि कठिन र भारी, अर्कोका लागि बिस्तारै बनाउँदै जाने समय हुन सक्छ। त्यसैले एउटै वर्ष जन्मेका दुई जनाको दशक निकै फरक हुन सक्छ।

• केतु: ७ वर्ष
• शुक्र: २० वर्ष
• सूर्य: ६ वर्ष
• चन्द्र: १० वर्ष
• मंगल: ७ वर्ष
• राहु: १८ वर्ष
• बृहस्पति: १६ वर्ष
• शनि: १९ वर्ष
• बुध: १७ वर्ष

अहिले कुन दशा चलिरहेको छ हेर्नुहोस् →प्रेम र विवाहको समय →करियर र विदेश →

हिन्दु र पश्चिमी जन्म कुण्डलीमा फरक

पहिले पश्चिमी जन्म कुण्डली प्रयोग गर्नुभएको छ भने वैदिक कुण्डली चिनेजस्तो लाग्छ, तर फरक तरिकाले पढिन्छ। राशिचक्र फरक भएकाले धेरैजसोको ग्रह वैदिक कुण्डलीमा एक राशि पछाडि सर्छन्। कुनै पनि प्रणाली “गलत” होइन; दुवैले फरक सुरुवात बिन्दुबाट नाप्छन्।

• राशिचक्र: वैदिक निरयन, स्थिर ताराअनुसार; पश्चिमी सायन, ऋतुअनुसार।
• मुख्य राशि: वैदिकमा लग्न र चन्द्र राशि; पश्चिमीमा सूर्य राशि।
• ग्रह: वैदिकमा सात देखिने ग्रह र राहु-केतु; पश्चिमीमा युरेनस, नेप्चुन र प्लुटो पनि।
• समय: वैदिकमा दशा र गोचर; पश्चिमीमा मुख्यतया गोचर र प्रोग्रेसन।
• कुण्डलीको आकार: वैदिक वर्गाकार (उत्तर भारतीय हीरा वा दक्षिण भारतीय जाली); पश्चिमी गोलो।
• थप कुण्डली: वैदिकमा नवांश (D9) जस्ता वर्ग कुण्डली पढिन्छ; पश्चिमीमा विरलै।

कुण्डली समुदायमा किन सिक्ने

धेरैजसो मानिस आफ्नो कुण्डली एक पटक, एक्लै, राति अबेर पढ्छन्, र कि त खुसी हुन्छन् कि डराउँछन्। अरूसँग सिक्नु फरक हुन्छ। एउटै ग्रहस्थिति फरक जीवनमा कसरी देखिन्छ भनेर देख्नुहुन्छ, ज्योतिषीले एउटा कुरालाई अर्कोसँग कसरी तौलन्छन् भनेर सुन्नुहुन्छ, र शनि, राहु वा मंगल दोष जस्ता शब्दको डर पनि धेरै पटक सन्दर्भसहित पढिएको देखेपछि शान्त हुन्छ।

समुदायले परामर्शबीचको समयमा पनि साथ दिन्छ। भारी दशा त्यो बाटो हिँडिसकेका मानिससँग बिताउन सजिलो हुन्छ, र परामर्शको महिनौँपछि उठ्ने प्रश्न सोध्ने ठाउँ हुन्छ। अन्तर्यामी अफिसियल समुदाय यसैका लागि हो: आफ्नो कुण्डलीबारे सोध्ने, सँगै ज्योतिष सिक्ने र अभ्यास गर्ने ठाउँ, नेपाली र अंग्रेजीमा।

ज्योतिषले झुकाव देखाउँछ; अभ्यासले तिनसँग काम गर्न सिकाउँछ। धेरैले परामर्शसँगै दैनिक ध्यान गर्छन्, जुन कठिन समयमा अशान्त मनका लागि प्रायः सबैभन्दा व्यावहारिक उपाय हो। ध्यानमा नयाँ हुनुहुन्छ भने मेडिटेसन फर बिगिनर्स शून्यबाट सुरु गर्छ, र युट्युबमा सोहम निर्देशित ध्यान निःशुल्क छन्।

अन्तर्यामी अफिसियल समुदायमा जोडिनुहोस् ↗प्रकाश भट्टराई समुदाय (निःशुल्क) ↗मेडिटेसन फर बिगिनर्स समुदाय ↗meditationforbeginners.com ↗युट्युबमा सोहम निर्देशित ध्यान ↗

आफ्नै कुण्डली पढ्नुहोस्

हिन्दु ज्योतिषको जन्म कुण्डली बुझ्ने सबैभन्दा छिटो तरिका आफ्नै कुण्डली हेर्नु हो। अन्तर्यामीले लाहिरी अयनांश र दृक् गणितबाट मिनेटसम्म मिलाएर तपाईंको कुण्डली बनाउँछ, र लग्न, दशा, योग र दोष सरल नेपाली वा अंग्रेजीमा बुझाउँछ। यसको कुनै पनि भागबारे अन्तर्यामी AI लाई सोध्न सक्नुहुन्छ, वा परामर्शभरि तपाईंको कुण्डली खोलेर राख्ने ज्योतिषीसँग कुरा गर्न सक्नुहुन्छ। अन्तर्यामी एन्ड्रोइडमा पनि छ, र आइफोनमा सार्वजनिक बिटामा छ।

निःशुल्क कुण्डली बनाउनुहोस् →अन्तर्यामी AI लाई सोध्नुहोस् →ज्योतिषीसँग कुरा गर्नुहोस् →कुण्डली मिलान मार्गदर्शन →अन्तर्यामी एप लिनुहोस् →फेसबुकमा फलो गर्नुहोस् ↗